Criminaliteit

Informatie algemeen

Winkeldiefstal is een grote bron van ergernis voor winkeliers en medewerkers. De kosten van winkeldiefstal lopen jaarlijks in de honderden miljoenen euro. Veel organisaties en instellingen maken zich sterk om winkeldiefstal tegen te gaan. U kunt in de winkel gelukkig zelf ook veel doen.

Veel ondernemers en winkelmedewerkers vragen zich af… wat mag nu wel en wat niet? Hoe houd ik me aan de regels? Hoe kan ik winkeldiefstal voorkomen? Op deze site vindt u tips, tools en achtergrondinformatie.

Wat houdt het in?
Aandachtpunten
  • Winkeldiefstal = iets meenemen uit de winkel met de duidelijke bedoeling niet te betalen.
  • Aanhouden mag als u de verdachte op zijn daad betrapt en dus een redelijk vermoeden van schuld heeft.
  • Het verstoppen van artikelen kan voldoende reden zijn voor u om aan te nemen dat de verdachte een winkeldiefstal pleegt.
  • Blijf scherp op de creativiteit van winkeldieven.

Elke winkelier krijgt vroeg of laat met winkeldiefstal te maken. Bij sommigen is het schering en inslag, bij anderen komt het incidenteel voor. Vervelend en kostbaar is het altijd. Bij voorkeur voorkomt u dat de winkeldiefstal werkelijk plaatsvindt. Is de winkeldiefstal eenmaal een feit en betrapt u de verdachte op heterdaad? Dan mag u die persoon aanhouden. Na aanhouding doet u aangifte en draagt de verdachte over aan de politie. Daarbij is het wel zaak te weten wat u doet.

Wanneer is er sprake van winkeldiefstal?
Om te beginnen is het belangrijk te weten wanneer er volgens de wet sprake is van winkeldiefstal. Het Wetboek van Strafrecht zegt hierover dat iemand zich schuldig maakt aan winkeldiefstal als hij:

  • een artikel uit de winkel pakt, met de bedoeling
  • dat artikel voor zichzelf te gaan houden
  • zonder daarvoor te willen betalen.

Het venijn zit in het woord bedoeling. Want over bedoeling valt te twisten. U kunt iemand aanhouden als u een redelijke verdenking van schuld hebt. Die verdenking kan ontstaan uit waarneming (u ziet iemand iets pakken en niet afrekenen), maar ook uit omstandigheden: er verdwijnt bijvoorbeeld iets dat alleen de verdachte gepakt kan hebben, zonder dit artikel af te rekenen. Over zijn bedoeling mag de verdachte dan gaan twisten met justitie.
 
Een redelijke verdenking kan al ontstaan voordat iemand de kassa passeert. De Hoge Raad heeft bepaald dat iemand die een artikel zo goed wegstopt dat het niet meer te zien is, zich schuldig maakt aan een voltooide diefstal. Denk daarbij aan het verstoppen van artikelen in de kleding of in een gesloten tas. Iemand die zich daaraan schuldig maakt, kunt u dus zonder meer aanhouden op verdenking van diefstal.

Winkeldiefstal in soorten en maten
Winkeldieven zijn vindingrijk. Let niet alleen op het ‘klassieke’ stelen, maar bijvoorbeeld ook op:

  • het verwisselen of vervalsen van prijzen
  • artikelen achterhouden onder- of in andere artikelen
  • emballagebonnen maken met volle kratten uit de winkel
  • ruilen van gestolen goederen
  • betalen met vals geld of gestolen passen
  • consumeren van artikelen in de winkel zonder af te rekenen
  • opzettelijk beschadigen van artikelen om vervolgens over de prijs te gaan debatteren.
Voorkomen scheelt tijd, geld en stress

Voorkomen scheelt tijd, geld en stress

Aandachtspunten

  • Heldere huisregels voor klanten werken preventief en maken aanhouden effectiever.
  • Maak afspraken met de politie over ingrijpen bij hinderlijk gedrag en communiceer dit in de winkel.
  • Spreek mensen aan op ‘bijzonder gedrag’ zodat ze afzien van eventuele winkeldiefstal.
  • Ontzeg de toegang aan notoire lastpakken.

Het aanhouden en aan de politie overdragen van winkeldieven is altijd lastig. Het is slecht voor de sfeer in de winkel. Het kost tijd en omzet. En, niet te vergeten, het roept stress op waar u en uw mensen niet op zitten te wachten. Zet dus alles op alles om te voorkomen dat u iemand moet aanhouden. Er zijn genoeg mogelijkheden om de winkeldief te laten afzien van zijn voornemen iets mee te nemen zonder te betalen. Helpt dat allemaal niet? Dan kan aanhouden altijd nog.

Huisregels
De eerste barricade tegen winkeldieven zijn duidelijk gecommuniceerde huisregels voor bezoekers aan uw winkel. Maak bij de ingang van de winkel duidelijk waar uw (ongewenste) klant rekening mee moet houden. Het vooraf verlenen van toestemming voor tassencontrole, verplicht gebruik van mandjes of wagens, het beperken van de toegang van (hinderlijke) groepen. Het mag allemaal en u mag er mensen op aanspreken. Als u maar bij de ingang helder maakt dat dit de regels zijn in uw ‘huis’.
Goede huisregels zijn in verschillende opzichten effectief. Ze maken duidelijk dat u winkeldiefstal niet tolereert en werken daarmee preventief. Ze geven u ook instrumenten om winkeldieven effectiever aan te pakken. U kunt mensen beter op hinderlijk gedrag aanspreken en, als dat niet helpt, ze de toegang tot uw winkel ontzeggen. Huisregels zijn tenslotte ook van belang om aan uw medewerkers duidelijk te maken wat in uw winkel wel en niet getolereerd wordt en hoe tegen wangedrag opgetreden kan worden.    

Duidelijke huisregels maken het mogelijk in een vroeg stadium assistentie van de politie te vragen. Het overtreden van huisregels kan namelijk een goede reden zijn voor de politie om in te grijpen. Denk bijvoorbeeld aan het niet nakomen van vooraf verleende toestemming om tassen te controleren. Of aan echt hinderlijk gedrag van bepaalde groepen of individuen. Maak hierover zo mogelijk afspraken met de plaatselijke politie.

De door Centrummanagement Weert opgestelde huisregels collectief winkelverbod kunt u hier bekijken in PDF formaat. Deze zijn eventueel uit te printen of op te slaan op uw PC.

Ingrijpen bij bijzonder of hinderlijk gedrag
Door in te grijpen als u bijzonder gedrag opmerkt, kunt u vaak diefstal voorkomen. Loopt iemand opvallend te dralen rondom een artikel? Spreek hem of haar dan aan en vraag of u kunt helpen. Dat is klantvriendelijk en een eventueel voornemen om iets mee te nemen wordt meteen een stuk minder interessant.
Afhankelijk van de situatie kunt u ook mensen die de diefstal al aan het plegen zijn, dringend maar beleefd aanzetten om alsnog te betalen. Uw kassa klopt aan het eind van de dag en u voorkomt het hele circus van aanhouden, politiebezoek en aangifte doen. Heeft u al vaker op deze wijze ongewenst contact gehad met de betreffende klant? Overweeg dan hem of haar een winkelontzegging op te leggen.
   
Winkelontzegging
Sommige mensen zijn onverbeterlijk en behoorlijk brutaal. Zelfs nadat ze betrapt zijn op winkeldiefstal, ziet u ze na een paar dagen weer bezig in uw winkel. Vergeet dan niet dat u de baas bent in de winkel en dat er geen sprake is van ‘openbare ruimte’. Heeft u iemand betrapt op winkeldiefstal? Geef die persoon dan een winkelontzegging. Doet u dat op de juiste wijze, dan is er sprake van een strafbaar feit (huisvredebreuk) als de betreffende persoon toch uw winkel binnen komt. Vanzelfsprekend geeft u een winkelontzegging alleen af op basis van redelijke gronden, anders kan de betreffende persoon de ontzegging met succes bij de rechter aanvechten.

Voorkom winkeldiefstal, reageer op opvallend gedrag

  • Overdreven vriendelijkheid
  • Onhandig gedrag
  • Veel rondkijken
  • Geen aandacht voor producten maar voor de omgeving
  • Schijnbaar doelloos lopen door de winkel
  • Opzoeken van onoverzichtelijke plaatsen in de winkel

Aanhouden: hoe pakt u het aan?

Aandachtspunten

  • U mag alleen aanhouden als u vervolgens de politie belt en van plan bent aangifte te doen.
  • Blijf kalm en redelijk, gebruik geen geweld.
  • U houdt iemand aan als verdachte. Laat u niet in met discussies over schuld en omstandigheden. Daarvoor hebben we politie en justitie.
  • Verricht een aanhouding bij voorkeur met twee personen.

Iedereen die een ander een strafbaar feit ziet plegen, mag die ander aanhouden met als doel deze over te dragen aan de politie. Aanhouden is een vorm van vrijheidsberoving. Degene die aangehouden wordt, schuldig of niet, zal daar in de regel niet blij mee zijn. Daarom is het van groot belang dat u weet waar u aan begint als u iemand aanhoudt en dat u zich strikt aan uw eigen plan houdt. Zorg dat iedereen die in uw winkel werkt, grondig is voorbereid en weet wat wel en niet mag bij het aanhouden van een winkeldief.
 
Aanhouden, dit zijn de regels

  1. Als u iemand aanhoudt, berooft u iemand tijdelijk van zijn vrijheid. Dat kunt u natuurlijk alleen doen als u ook de vervolgstappen zet: de politie waarschuwen en aangifte doen.
  2. U mag iemand aanhouden als u hem of haar op heterdaad betrapt op een strafbaar feit, zoals winkeldiefstal. Heterdaad betekent dat u de betrokkene het strafbaar feit hebt zien plegen. Aanhouden mag ook als de omstandigheden zo zijn dat u (vrijwel) zeker weet dat de betrokkene een winkeldiefstal heeft gepleegd: er lag bijvoorbeeld iets op de toonbank dat alleen de verdachte gepakt kan hebben.
  3. U mag degene die u op heterdaad betrapt alleen direct aanhouden. Dus niet: de volgende dag of als de betrokkene al ruimschoots de winkel heeft verlaten. Ook in dit geval kunt u natuurlijk wel gewoon aangifte doen tegen de betreffende persoon.

 


Het hele proces van aanhouden en uw mogelijkheden om aangifte te doen is overzichtelijk voor u op een rij gezet in het schema Winkeldieven aanhouden. U kunt dit schema gratis downloaden.

Aanhouden in de praktijk

Aanspreken

  1. Stap bij voorkeur met twee personen af op de winkeldief. Blijf kalm en beleefd. Vertel de verdachte wat u gezien heeft – zonder te spreken over diefstal - en vraag of deze vrijwillig met u mee wil komen naar het kantoor of magazijn om de kwestie te bespreken.
  2. Weigert de verdachte, dan kunt u hem of haar ter plekke aanhouden. Spreek daarbij de letterlijke (want juridisch juiste) tekst uit: “Ik houd u aan wegens verdenking van diefstal”.
  3. Zorg ervoor dat direct hierna de politie wordt gebeld.

Begeleiden in de winkel

  • Probeer de verdachte zonder lichamelijk contact te geleiden naar de plaats waar u samen op de politie gaat wachten. Daarvoor is het belangrijk dat u zo mogelijk met z’n tweeën bent. U mag iemand vastpakken als deze probeert weg te lopen, maar dit kan onnodig agressie opwekken. Dat heet ‘gepaste dwang’. Geweld gebruiken om iemand staande te houden mag nooit.
  • Tracht te voorkomen dat de verdachte gestolen spullen weggooit.
  • Ga niet in op provocaties en ga niet in discussie over de schuldvraag.
  • Denk altijd aan uw eigen veiligheid en aan die van medewerkers en klanten. Wordt de agressie van de verdachte u teveel, dan kunt u hem beter laten gaan dan uzelf of anderen in gevaar te brengen.
  • Let op: agressie, geweld en bedreigingen door de verdachte zijn ook strafbaar. Doe daar aangifte van: de straffen hierop zijn vaak hoger dan die op winkeldiefstal. Op intimidatie om u te doen afzien van aangifte staat een maximale gevangenisstraf van 4 jaar.

Wachten op de politie

  • Bedenk van tevoren in welke ruimte u met de verdachte wacht op de politie. De verdachte mag niet zichtbaar zijn voor het publiek.
  • Leg de verdachte duidelijk en kalm uit welke procedure u volgt. Leg ook duidelijk uit dat nadere discussies over schuld of omstandigheden met de politie gevoerd moeten worden.
  • Vraag de verdachte eventueel zijn zakken leeg te maken. Weigert deze? Probeer dan niet zelf zakken leeg te maken of te fouilleren, maar laat dat over aan de politie.
  • Hou de verdachte continu in het zicht (dus ook niet naar de wc laten gaan), zodat deze geen gestolen goederen weg kan maken.
  • Laat de verdachte zitten en ga zelf ook zitten, ter voorkoming van agressiviteit.

Overdragen aan de politie en aangifte doen

  • Draag de verdachte over aan de politie als die is gearriveerd.
  • Vul een aangifteformulier winkeldiefstal in.
  • Vul op het aangifteformulier nooit uw privé-adres in, maar het adres van de winkel of het hoofdkantoor.
  • Neem het aangifteformulier door met de politie op volledigheid en juistheid.
  • Houd een kopie van het aangifteformulier.  

U heeft zich vergist…
Als blijkt dat u zich vergist heeft:

  • Biedt zonder meer excuses aan.
  • Leg de reden van het misverstand uit.
  • Bedenk hoe u zelf behandeld zou willen worden.

U heeft zich niet vergist…
Als na tussenkomst van de politie blijkt dat u zich niet vergist heeft, dan kunt u de winkeldief direct een winkelontzegging opleggen, waarmee u de betrokkene voor bepaalde tijd de toegang tot uw winkel ontzegt.

Agressie bij aanhoudingen beperken

  • Blijf beleefd: er kan een vergissing in het spel zijn.
  • Probeer het met z’n tweeën te doen. Een aanhouding met meer dan twee personen kan extra agressie opwekken van beide kanten. Aanhouden door één persoon is minder veilig.
  • Voorkom lichamelijk contact.
  • U mag de verdachte vragen zakken en tassen leeg te maken. Weigert deze, laat dan het doorzoeken van jassen, tassen en broekzakken over aan de politie.
  • De persoon die wordt aangehouden kan in paniek raken. De beste remedie hiertegen is zelf kalm te blijven.
  • Vermijd het gebruik van geweld.
Beperk de schade, houdt u aan de regels

Aandachtspunten

  • Aangifte kan altijd, aanhouden niet.
  • Huisregels zijn er om alle wettelijke mogelijkheden ook echt te kunnen toepassen.
  • Aanhouden: alleen in de winkel en met zo min mogelijk lichamelijk contact.
  • Geweld en eigenrichting zijn niet toegestaan.

Om uw lijf en goederen te beschermen is meer toegestaan dan we wel eens denken. Vooral met een set van duidelijke huisregels bent en blijft u in de winkel de baas over uw spullen. Maar er zijn natuurlijk grenzen. En wie daar over heen gaat, vindt zichzelf terug in het beklaagdenbankje. Daarom is het goed te weten waar die grenzen liggen.

Doel van aanhouding
De wet zegt dat het doel van een aanhouding moet zijn de verdachte voor een (hulp-)Officier van Justitie te brengen. De politie zorgt ervoor dat dit daadwerkelijk gebeurt. U mag iemand dus niet aanhouden en vasthouden als ‘straf’ of om de verdachte te dwingen spullen terug te geven. Als u aanhoudt, moet u de politie bellen en de intentie hebben aangifte te doen. 

Aanhouden: wanneer wel, en wanneer niet?
Zoals al eerder gezegd, mag iedereen een persoon aanhouden die wordt betrapt op een strafbaar feit. Gaat de verdachte er vandoor en onderneemt u verder niets, dan mag u hem of haar niet in een later stadium alsnog  aanhouden. U mag de verdachte gaan zoeken en op straat aanhouden, maar erg verstandig is dat niet omdat het extra risico voor u en voor omstanders met zich meebrengt.

Buiten de winkel
Is de verdachte eenmaal buiten, dan kunt u hem om redenen van veiligheid beter niet achtervolgen met als doel hem zelf aan te houden. U kunt eventueel de betreffende persoon volgen, zodat de politie de aanhouding kan verrichten. Bijvoorbeeld doordat u het kenteken van zijn auto noteert. Probeer geweld op straat hoe dan ook te vermijden: wek zo min mogelijk irritatie op en onderneem zelf geen actie in de richting van de verdachte. 

Gepaste dwang
Om een onwillige, aangehouden verdachte niet te laten weglopen of de zaak op stelten te laten zetten, mag u ‘gepaste dwang’ toepassen om hem af te voeren naar bijvoorbeeld het kantoor of de kantine. Een lastig begrip, maar het komt er op neer dat u de ander hoe dan ook geen letsel mag toebrengen. Stevig vasthouden aan de jas kan wel, tegen de muur drukken kan niet, want daarbij is de kans op letsel te groot.

Zelfverdediging
U heeft het recht zichzelf te verdedigen als een verdachte u rechtstreeks pijn of letsel wil toebrengen. Desnoods met gebruik van geweld, als afwerings- of ontwijkingsmanoeuvres niet helpen. U mag echter niet meer geweld gebruiken dan strik noodzakelijk is voor uw verdediging en u moet stoppen als de aanvaller er mee stopt. Ook als u vindt dat de aanvaller wel een lesje verdiend heeft. De kans is dan groot dat u zelf voor de rechter komt te staan.  

In beslag nemen van goederen
Voorwerpen die een verdachte meevoert in zijn kleding mag u niet in beslag nemen en u mag daar ook niet naar gaan zoeken. Wettelijk is het wel toegestaan voorwerpen in beslag te nemen waar u bij kunt zonder de verdachte aan te raken. Ter voorkoming van agressie kunt u dit echter beter aan de politie overlaten.

Tassen controleren
Het controleren van tassen is vaak de snelste methode om te kijken of er daadwerkelijk sprake is van winkeldiefstal. U mag vragen om een tas te controleren als de klant u tevoren – middels de huisregels - toestemming heeft gegeven. Deze huisregel dient duidelijk zichtbaar bij de ingang van de winkel kenbaar gemaakt te zijn. Met het betreden van uw winkel, accepteert de klant de huisregels. Weigert de klant zijn afspraak na te komen, dan kunt u de politie vragen de tas te doorzoeken.. 

Blijf stress de baas

Aandachtspunten

  • Bereid uzelf en uw medewerkers goed voor op het aanhouden van winkeldieven.
  • Weet wat moet, wat mag en wat niet mag.
  • Wees alert op angsten en machogedrag, dan voorkomt u dat een aanhouding  uit de hand loopt.
  • Maak bij ernstige zaken gebruik van Slachtofferhulp, uw arbodienst of instellingen voor nazorg bij calamiteiten.

Het is belangrijk uw bedrijf goed voor te bereiden op het aanhouden van winkeldieven. Ook, of misschien wel juist, als winkeldiefstal voor u geen dagelijks probleem is. Want hoe goed u uw zaak ook beveiligt, er is altijd wel iemand bereid om te proberen of er bij u iets gestolen kan worden. Een goede voorbereiding voorkomt dat aanhoudingen uit de hand lopen, dat er onnodig veel onrust in uw bedrijf ontstaat en dat er wellicht zelfs ziekteverzuim uit voortvloeit.

Voorbereiden
Van belang is dat iedereen in uw bedrijf weet wat er gedaan moet worden bij het aanhouden van een winkeldief:

  • altijd met z’n tweeën
  • direct de politie bellen
  • weten waar je de verdachte naar toe brengt na aanhouding en er voor zorgen dat die ruimte ook beschikbaar en veilig is
  • duidelijke afspraken over wat te doen als een verdachte zich (zeer) agressief gedraagt
  • weten wat je wel mag doen en wat je beslist niet mag doen bij een aanhouding en het wachten op de komst van de politie.

De beste methode hiervoor is met elkaar te oefenen, zodat de zaken snel duidelijk worden. Dat kunt u zelf organiseren, maar u kunt ook gebruik maken van externe oefenfaciliteiten, bij voorbeeld van HBD

Angsten en machogedrag
Hoe goed u ook voorbereid bent, toch is het niet altijd te voorkomen dat medewerkers flink schrikken van bijvoorbeeld agressief gedrag of bedreigingen van aangehouden winkeldieven. Bij de één leidt dat tot angst, waardoor het functioneren en het werkplezier minder wordt. Bij de ander tot machogedrag, wat weer kan leiden tot onnodige agressie over en weer bij het verrichten van een aanhouding. Het is belangrijk hier attent op te zijn, ter voorkoming van ziekteverzuim en ernstige incidenten in uw winkel.

Bespreek incidenten na
Van de gebeurtenissen rond een aanhouding valt altijd wat te leren. Bespreek met elkaar na een aanhouding wat goed ging en wat beter moet. Pas eventueel uw bedrijfsrichtlijnen hieraan aan.  
 
Zoek hulp als dat nodig is
Niet iedereen kan zijn emoties even goed verwerken na een incident met een winkeldief. Zeker niet als daar bedreigingen en geweld bij te pas zijn gekomen. Organisaties als Slachtofferhulp of specialisten van uw arbodienst zijn er om zulke gevallen bijstand te verlenen. Bij nog ernstiger zaken als overvallen of als er gewonden of doden gevallen zijn, kan het raadzaam zijn traumahulpverlening in te schakelen. De politie of eventueel uw arbodienst kunnen de weg wijzen naar hulpverlening op dit gebied bij u in de buurt.


© Collectief winkelverbod
powered by DICO
© 2006-2018 DigiBit